vmbo
014 jaar
Leren met theorie én praktijk. Je kiest later een profiel; er zijn vier leerwegen (basis, kader, gemengd en theoretisch).
Wat hierna? Daarna meestal mbo. Na vmbo-gl of -tl kun je onder voorwaarden ook naar havo.
Wegwijs in onderwijs
Van basisschool tot werk
Welke wegen zijn er na groep 8? Bekijk hoe het Nederlandse onderwijs in elkaar zit, van de eerste schooldag tot studie en beroep.
01 / DE START
Basisschool · groep 1 t/m 8
Groep 1–2
Kleuterjaren: spelen, taal, tellen en samen leren. Kinderen mogen vanaf 4 jaar naar school.
Groep 3–6
Leren lezen, schrijven en rekenen; stap voor stap worden de vakken uitgebreider.
Groep 7–8
Voorbereiding op de middelbare school. In groep 8 volgen een voorlopig advies, de doorstroomtoets en een definitief schooladvies.
Leerplicht begint op de eerste dag van de maand na de vijfde verjaardag. De exacte leeftijd per groep kan verschillen.
02 / DE OVERSTAP
Schooladvies in groep 8
De basisschool geeft eerst een voorlopig advies. Je kind maakt daarna de doorstroomtoets; vervolgens stelt de school het definitieve advies vast. Is de toetsuitslag hoger dan het voorlopige advies, dan moet de school het advies in principe naar boven bijstellen, tenzij zij uitlegt waarom dat niet in het belang van het kind is. De toets alleen bepaalt dus niet de hele toekomst.
Aanmelden voor het voortgezet onderwijs gebeurt in een landelijke aanmeldweek; kijk voor de precieze data van jouw schooljaar bij de school of de overheid.
03 / DRIE VEELVOORKOMENDE ROUTES
Middelbare school
Dit zijn geen rangen van ‘goed’ naar ‘slecht’: kinderen leren op verschillende manieren, en overstappen is vaak mogelijk. Ook praktijkonderwijs en speciaal onderwijs bieden passende routes.
havo
025 jaar
Brede algemene vorming met een gekozen profiel in de bovenbouw.
Wat hierna? Daarna meestal hbo. Ook mbo of, onder voorwaarden, vwo is mogelijk.
vwo
036 jaar
Voorbereiding op wetenschappelijk onderwijs. Atheneum en gymnasium zijn vormen van vwo.
Wat hierna? Daarna meestal universiteit (wo); hbo kan ook.
Praktijkonderwijs
0412 tot 18 jaar
Voor kinderen die, zelfs met extra hulp, waarschijnlijk geen vmbo-diploma halen. Het gaat om kleine klassen en veel praktisch leren: alledaagse vaardigheden, werken met je handen en op tijd leren komen.
Wat hierna? Na ongeveer vier jaar volgt een praktijkdiploma. Daarna kan je kind gaan werken (soms met begeleiding), de entreeopleiding (mbo niveau 1) doen, of leren en werken combineren.
Je kunt hier niet zelf direct voor aanmelden: de basisschool en het samenwerkingsverband beoordelen of praktijkonderwijs passend is. Vraag ernaar in groep 8 als je twijfelt.
04 / VERDER LEREN
Na de middelbare school
Veelvoorkomende overstappen: vmbo → mbo → hbo; havo → hbo; vwo → universiteit. Andere overstappen kunnen ook, afhankelijk van diploma en toelatingseisen.
mbo
01niveau 1–4
Beroepsopleiding. Bij bol ga je vooral naar school en loop je stage; bij bbl werk en leer je bij een erkend leerbedrijf.
Wat hierna? Je kunt gaan werken, verder op een hoger mbo-niveau of met mbo-4 naar hbo.
hbo
02associate degree 2 jaar · bachelor meestal 4 jaar
Hoger beroepsonderwijs aan een hogeschool: praktijkgericht, vaak met projecten en stages.
Wat hierna? Daarna werken of verder studeren, bijvoorbeeld met een master.
universiteit · wo
03bachelor meestal 3 jaar · master vaak 1–2 jaar
Wetenschappelijk onderwijs aan een universiteit: onderzoek, theorie en zelfstandig denken.
Wat hierna? Daarna werken of verder onderzoek doen.
05 / WERKEN EN DOORLEREN
Op weg naar een beroep
Een mbo-opleiding kan direct naar werk leiden; bij een bbl-traject doe je al werkervaring op tijdens de opleiding. Ook na hbo of universiteit kun je gaan werken of verder leren. Tot 18 jaar geldt voor jongeren zonder startkwalificatie een kwalificatieplicht: een diploma havo, vwo of minimaal mbo-2 geldt als startkwalificatie. Een vmbo-diploma alleen niet. Voor sommige jongeren, bijvoorbeeld uit praktijkonderwijs, gelden uitzonderingen.
Wat kun je als ouder doen?
- Vraag bij het adviesgesprek hoe de school tot haar advies komt en welke routes je kind openhouden.
- Bezoek open dagen samen en vraag naar begeleiding, sfeer en overstapmogelijkheden.
- Kijk naar interesses en talenten van je kind, niet alleen naar een niveau of toetsuitslag.