Leerzon logoLeerzon
← alle gidsen
groep 6–8 · 7 min

De verhoudingstabel

Een tabel met twee rijen waarin je steeds hetzelfde doet met boven en onder. Hét hulpmiddel voor verhoudingen, procenten en schaal.

Voorbeeld

3 pakken sap kosten €6. Wat kosten 12 pakken? Van 3 naar 12 is × 4, dus ook €6 × 4 = €24.

pakken | 3 | 1 | 12
euro   | 6 | 2 | 24

Toegestane stappen

Keer, gedeeld door, en kolommen optellen. Niet: iets erbij optellen in één rij.

Stap voor stap een tabel opzetten

1) Schrijf links wat je weet en zet namen voor de rijen (bijv. 'gram' en 'euro'). 2) Schrijf rechts wat je zoekt, met een vraagteken. 3) Zoek een handige tussenstap: naar 1, naar 10 of naar 100. 4) Doe boven en onder steeds hetzelfde en schrijf de bewerking op de pijl. 5) Controleer: is het antwoord logisch?

gram | 250 | 50  | 150
euro | 4   | 0,80 | 2,40
      (: 5)      (× 3)

Kolommen optellen

Soms is er geen handige keersom. Dan maak je twee kolommen die je kunt optellen. Een fietser rijdt 15 km in 1 uur. Hoe ver in 2,5 uur? 2 uur = 30 km, ½ uur = 7,5 km, samen 37,5 km.

uur | 1  | 2  | 0,5 | 2,5
km  | 15 | 30 | 7,5 | 37,5
               (2 + 0,5)

Uitgewerkt: recept voor meer personen

Voor 4 personen heb je 300 gram pasta nodig. Hoeveel voor 6 personen? Van 4 naar 6 is geen handige keersom. Ga eerst naar 2 personen (: 2 → 150 gram) en dan × 3 naar 6 personen: 450 gram.

personen | 4   | 2   | 6
gram     | 300 | 150 | 450
            (: 2)   (× 3)

Uitgewerkt: korting in procenten

Een jas kost €60 en je krijgt 25% korting. Zet 100% boven €60. 25% is een kwart, dus : 4 → €15 korting. Je betaalt €60 − €15 = €45.

procent | 100 | 25
euro    | 60  | 15
          (: 4)

Uitgewerkt: wat is voordeliger?

6 broodjes kosten €4,50, 10 broodjes kosten €7. Reken beide terug naar 1 broodje: €4,50 : 6 = €0,75 en €7 : 10 = €0,70. Het pak van 10 is dus voordeliger.

broodjes | 6    | 1        broodjes | 10 | 1
euro     | 4,50 | 0,75     euro     | 7  | 0,70

Procenten en schaal met de tabel

In groep 7 en 8 komt de tabel terug bij procenten (bovenste rij tot 100%) en bij schaal op een kaart. 1 : 50.000 betekent: 1 cm op de kaart is 50.000 cm (= 500 m) echt.

%    | 100 | 10 | 30
euro | 60  | 6  | 18

kaart cm | 1   | 4
echt m   | 500 | 2000

Veelgemaakte fouten

• Alleen in één rij rekenen ('+2 boven, ×2 onder'). • Rijen zonder naam, waardoor kinderen vergeten wat gram en wat euro is. • Te grote sprongen in één keer: liever eerst naar 1 of 10. • Eenheden door elkaar (cm en m). Laat je kind elke pijl hardop benoemen.

Vragen die ouders vaak stellen

Hoe werkt een verhoudingstabel in groep 6?

In een tabel met twee rijen doe je bovenin en onderin steeds hetzelfde, bijvoorbeeld keer 2 of gedeeld door 5, tot je het gevraagde getal hebt.

Welke stappen mag je gebruiken in een verhoudingstabel?

Verdubbelen, halveren, keer 10, gedeeld door 10 en kolommen optellen. Zolang boven en onder hetzelfde gebeurt, klopt de verhouding.

Wanneer gebruik je een verhoudingstabel?

Bij recepten, prijzen, snelheden en procenten: overal waar twee dingen in dezelfde verhouding meegroeien.

Wat is een veelgemaakte fout bij de verhoudingstabel?

Alleen in één rij rekenen, of iets erbij optellen in plaats van vermenigvuldigen. Boven en onder moet altijd dezelfde bewerking gebeuren.